Prezentujemy Wam w tym tekście festiwal, którym żyje całe Tomar, czyli niewielkie miasteczko położone w prowincji Ribatejo, w centralnej Portugalii. Festiwal, który jest jednym z najstarszych festiwali w całej Portugalii i jednym z najbardziej oryginalnych. 

Tomar – miasto Templariuszy w Portugalii

Tomar to urokliwe miasteczko w centralnej Portugalii. Jest ono położone około 40 km od Sanktuarium Fatimskiego i około 140 km od Lizbony. Na zwiedzanie Tomar warto sobie przeznaczyć 0,5-1 dzień. W takim czasie jesteśmy w stanie zobaczyć wszystkie najważniejsze atrakcje i zabytki Tomar.

Tomar od zawsze było związane z Zakonem Templariuszy w Portugalii i jego tajemnicami. To właśnie tutaj w XII wieku wielki mistrz zakonu Gualdim Pais wybudował zamek, który później wraz z klasztorem stał się główną siedzibą Templariuszy w Portugalii.

Do dziś największą atrakcją Tomar jest Klasztoru Zakonu Chrystusa, który wpisany jest na listę UNESCO.  Zwiedzając miasto wszędzie zobaczymy nawiązaniu do dawnej tradycji i dziejów miasto. 

Co zobaczyć w Tomar?

O tym, co warto zobaczyć w Tomar obok Klasztoru Zakonu Chrystusa przeczytacie w tekście pt. Templariusze i skarby Ribatejo – co odwiedzić podczas zwiedzania Tomar, by poznać dobrze to miejsce?

W powyższym tekście przeczytać można nie tylko o najciekawszych zabytkach i atrakcjach Tomar! Znajduje się tam również opis dojazdu do Tomar z różnych miast Portugalii oraz zamieszczamy w nim wiele zdjęć prezentujących, jak piękny jest Tomar!

Festiwal Tac w Tomar

Tomar słynie jednak też … z pięknego Festiwalu Tac. Po portugalsku festiwal ten nosi nazwę Festa dos Tabuleiros. W polskiej literaturze i przewodnikach książkowych po Portugalii spotkać się możemy z różnych nazwami tego festiwalu – np. Festiwal Tacek, Festiwal Koszy, Festiwal w Tomar, Święto Tomar.  My w tym tekście używać będziemy nazwy najbardziej zbliżonej do oryginału, czyli właśnie Festiwal Tac lub jej portugalskiego odpowiednika.

Co to jest Festas dos Tabuleiros?

Przyjmuje się, że jest to jeden z najstarszych festiwali w Portugalii, zaraz obok obchodów świąt związanych z kultem Ducha Świętego. Źródła podają, że Festas dos Tabuleiros w Tomar miał być już obchodzony od XII wieku. W obecnej formie przyjęło się festiwal obchodzić od lat 50. XX wieku.

Jego tradycja nawiązują do obchodów świąt związanych z tradycją rolniczą – świętami urodzaju, podziękowania i prośbą o dobre zbiory, płodność ziemi. Są one również związane z tradycjami religijnymi powiązanymi z kultem Ducha Świętego w kościele katolickim.

Kolorowe marsze i pochody w Tomar

Na Festiwal Tac składa się kilkanaście różnych wydarzeń, które łącznie trwają kilka dni. Najbardziej charakterystycznym elementem Festiwalu Tac w Tomar są kolorowe parady mieszkańców miasta z charakterystycznymi tacami – tabuleiro na główach.

Najbardziej charakterystycznym elementem Festiwalu Tac w Tomar są kolorowe parady mieszkańców miasta z charakterystycznymi tacami – tabuleiro na główach.

W paradach tych biorą mieszkańcy poszczególnych dzielnic Tomar, a są różne rodzaje pochodów – m.in. Cortejo das Coroas,  Cortejo dos Rapazes lub Cortejo do Mordomo. Trasa przemarszu ma ok. 5 km i biegnie ona ulicami historycznego centrum Tomar. 

Najbardziej jednak charakterystyczny jest przemarsz kobiet, w którym bierze udział nawet 400 kobiet z Tomar. Każda z nich ma na głowie konstrukcję nazywaną tabuleiro. Jak wygląda tabuleiro? Jest to konstrukcja ozdobiona bochenkami chleba (każdy waży ok. 400 g), sztucznymi kwiatami oraz zbożem. Konstrukcja taka posiada od 5 do 10 rzędów, a zakończona jest sferą armilarną lub symbolem ducha świętego. Cała taka „korona” może ważyć nawet 15 kg!

Kobiety idąc ulicami miasta są wspomagane przez mężczyzn. Wszyscy są ubrani w proste białe stroje z czerwonymi zdobieniami. Mieszkańcy biorący udział w przemarszach idą w grupach, a każda grupa to jedna dzielnica Tomar.

Tomar podczas Festiwalu Tac nabiera życia i kolorów!

Miasto z okazji Festiwalu Koszy, jak czasami nazywane jest to święto, jest ozdobione bardzo kolorowo i pomysłowo! Poszczególne ulice tematyczne są udekorowane w nawiązaniu do znaczenie danej ulicy lub jej historii. Mieszkańcy również ozdabiają swoje domy bibułowymi lub papierowymi kwiatami, girlandami. Jest kolorowo i pięknie!

Dodatkowo przez cały festiwal, który trwa kilka dni, w Tomar odbywają się różnego rodzaju koncerty, wystawy oraz zabawy, w których chętnie biorą udział nie tylko mieszkańcy, ale również i przyjezdni. Miasto podczas Festas dos Tabuleiros odwiedza kilkadziesiąt tysięcy osób nie tylko z Portugalii, ale i całego świata.

Festas dos Tabuleiros – kiedy + daty

Festa dos Tabuleiros w Tomar odbywa się tylko raz na 4 lata. Dlatego na początku tekstu napisaliśmy, że jednak nie wszystkim będzie dane zobaczyć ten piękny festiwal na żywo (życzymy jednak tego każdemu, kto odwiedza Portugalię!).

Festiwal Tac odbywa się zawsze na początku lipca. Ostatnia edycja miała w 2019 roku, a kolejne będą miały miejsce odpowiednio w 2023, 2027 i 2031 roku. Festiwal trwa zawsze kilka dni, z składa się na niego szereg różnych wydarzeń. 

Festiwal Tomar – program i informacje praktyczne

• Program oraz dokładne daty Festa dos Tabuleiros 2023 oraz festiwalu w kolejnych latach można sprawdzić na oficjalnej stronie www.tabuleiros.org
• Obłożenie hoteli i apartamentów w Tomar podczas festiwalu jest bardzo duże. Warto zatem wcześniej zarezerwować sobie hotel w Tomar lub okolicach, by odwiedzić festiwal. Sprawdźcie, jak kształtują się ceny noclegów w Tomar:

• W programie Festa dos Tabuleiros najpopularniejsze są barwne pochody. Warto sprawdzić wcześniej kiedy się one odbywają i jaką trasą one idą. By znaleźć dobre miejsce, skąd wszystko będzie widać należy się pojawić na trasie pochodu 1-2h wcześniej nawet.
• Odwiedziny w Tomar można połączyć ze zwiedzaniem Fatimy lub okolic Tomar – np. Narodowego Muzeum Kolei w Entroncamento lub Jaskini Mira de Aire.
• O zwiedzaniu Tomar i słynnego Klasztoru Chrystusa więcej przeczytać można tutaj >>>

• Podczas festiwalu parkowanie w centrum Tomar jest ograniczone. Miasto jednak wydziela duże, oznakowane parkingi na obrzeżach centrum – zarówno dla samochodów osobowych, jak i autokarów. Więcej o wypożyczeniu samochodu w Portugalii przeczytać można tutaj: Polecane wypożyczalnie samochodów w Portugalii + uwagi, na co zwrócić uwagę podczas wypożyczenia >>>
• Wstęp na parady i zabawy jest bezpłatny w ramach festiwalu. Płatne są jednak duże koncerty muzyczne. Bilety można kupić np. online lub w biurze Informacji Turystycznej w Tomar.

Festas dos Tabuleiros – Galeria

Zapraszamy do zobaczenia naszej wielkiej i unikalnej galerii pełnej fotografii, które pokazują jak niezwykle barwne i ciekawie udekorowane jest Tomar z okazji Festiwalu Tac oraz jak wyglądają słynne przemarsze kobiet z tacami na głowach. 

Na zdjęciach znajdziecie wiele emocji, uśmiechów oraz … trudu, gdyż przejścia miasta z taką konstrukcją na głowie wcale nie należy do łatwych! Udokumentowaliśmy również przygotowania do całego przemarszu. Polecamy gorąco!

Wideo z Festa dos Tabuleiros

Zobacz na naszym wideo, jak Tomar obchodziło Festa dos Tabuleiros w 2019 roku oraz czego można się spodziewać podczas kolejnej edycji w 2023 roku. 

Zwiedzanie Tomar + inne festiwale lokalne w Portugalii

Wybierasz się na zwiedzanie Portugalii i interesują Cię podobne, lokalne festiwal, które pozwalają lepiej poznać kulturę Portugalii oraz zobaczyć, jak bardzo zróżnicowany i cudowny jest to kraj?  Napisz do nas e-mail na adres info@infolizbona.pl, a być może będziemy w stanie Ci pomóc znaleźć ciekawe wydarzenia kulturalne oraz lokalne festiwale, które odbywają się w Portugalii.

Jeśli jesteś zainteresowany zwiedzaniem Tomar lub okolic (np. Fatimy, klasztorów w Batalha lub Alcobaca, czy cudownego miasta Santarem) z lokalnym, polskim przewodnikiem, to zapraszamy do kontaktu przez poniższy formularz kontaktowy.

Artykuł Piękny Festiwal Tac w Tomar pochodzi z serwisu InfoLizbona.pl.

style="text-align: justify;">Może to zabrzmieć dziwnie, ale polecamy wszystkim choć raz spróbować Bożego Narodzenie w wydaniu portugalskim. Nie ma w nim żadnego patosu, ani nadęcia, a za to jest dużo tradycji i nazw, które jeśli przetłumaczymy sobie na język polski, to mogą nam się wydawać dziwne, a czasami wręcz śmieszne. Jeśli jesteśmy przyzwyczajeni do świątecznego jedzenia i jego różnorodności, to Portugalia w tym temacie może nas trochę zasmucić, aczkolwiek fani słodyczy i deserów w tym kraju poczują się, jak w raju. Chcecie dowiedzieć się, jakie jest portugalskie Boże Narodzenie? Zapraszamy do świątecznej lektury!

Pogoda i czas świąt Bożego Narodzenie w Portugalii

Im dalej na południe Portugalii, tym pogoda coraz lepsza i często bardziej słoneczna z wyższymi temperaturami. Zatem na południu Portugalii, w Algarve i generalnie na większości terytorium tego kraju zapomnijmy o białych świętach ze śniegiem. W Lizbonie na Boże Narodzenie synoptycy przewidują temperaturę 11C, a na Algarve ponad 14C. Dlaczego o tym piszemy? Gdyż przed pierwszymi świętami w Portugalii nigdy nie spodziewaliśmy się, że śnieg i mróz mogą mieć tak duże znaczenie dla klimatu świąt bożonarodzeniowych. W Portugalii troszkę ten klimat się zatraca – choć dla Portugalczyków nie jest to nic dziwnego i nie czują się z tego powodu w żaden sposób poszkodowani. A z drugiej strony przyjemnie jest wychodzić do sklepu po ostatnie świąteczne zakupy tylko w koszulce. Są oczywiście choinki, światełka, bombki i cała masa przeróżnych świątecznych ozdób, jednak śnieg, który je zdobi w zdecydowanej mierze jest tylko sztuczny.

Dodatkowo święta w Portugalii to tylko 24 grudnia (Wigilia) oraz 25 grudnia. 26 grudnia to już normalny dzień pracujący, o ile w Polsce jeszcze wtedy większość cieszy się dniem wolnym. Nie ma zatem dużo czasu na odpoczynek, jednak te dwa świąteczne dni są przepełnione wieloma dobrymi i ciekawymi rzeczami (mowa tutaj nie tylko o kuchni portugalskiej), dzięki czemu czas mija wtedy trochę bardziej powoli.

Portugalskie zwyczaje bożonarodzenieowe – szopki bożonarodzeniowe

W niektórych regionach kraju (szczególnie na północy) bardzo żywy i cały czas kultywowany jest zwyczaj przygotowywania szopek bożonarodzeniowych. Kiedyś takie szopki przygotowywano w każdej rodzinie, a różniły się one w zależności od regionu Portugalii, jednak z biegiem czasu tradycja ta nie jest już kultywowana we wszystkich domach.  Szopka bożonarodzeniowa po portugalsku to presépio, a nad jej przygotowaniem pracują zazwyczaj całe rodziny. Jak nakazuje tradycja, aż do pasterki miejsce w szopce przeznaczone dla Dzieciątka Jezus pozostawia się puste, a Jego figurka wkłada się tam dopiero po północy,  25 grudnia. Ciekawy jest zwyczaj tworzenia szopek bożonarodzeniowych w Algarve, gdzie konstrukcja jest dość skromna, a zwęża się ona do góry schodkami, na szczycie których znajduje się Dzieciątko Jezus. Stopnie takiej szopki są przykrywane serwetami, na których ustawiane są kwiaty oraz sadzonki zbóż, które wyrastają z ziaren posianych już od 8 grudnia. Pielęgnuje się takie sadzonki, aż do Święta Trzech Króli, kiedy to przesadza się je w inne miejsce, życząc sobie udanych zbiorów w nadchodzącym roku. Sadzonki takie moża również podarować bliskim lub znajomym.

Choinka portugalska – Árvore de Natal

Bożonarodzeniowe drzewko, to po portugalsku Árvore de Natal, Jest to najczęściej sosna, w ostatnich czasach coraz częściej zastępowana przez sztuczne drzewka, którą ubiera się całą rodziną. Znaleźć na niej można suszone owoce, bombki, kolorowe łańcuchy, dzwonki, gwiazdy, puszyste girlandy oraz kolorowe światełka. Czasami obok choinki ustawiane są kieliszki do wina, patery z owocami i słodkościami. W tym temacie nie ma zbyt wielkich różnic między Polską, a Portugalią – choinki w obydwóch krajach wyglądają bardzo podobnie.

Portugalska Wigilia

Podobnie, jak w Polsce, również w Portugalii Wigilia 24 grudnia jest dniem pracującym, a sklepy i różne punkty usługowe są otwarte najczęściej do godzin popołudniowych. Tego dnia jednak każdy czeka na najważniejszy posiłek tego dnia – kolację wigilijną. Jada się ją najczęściej po zachodzie słońca, a w niektórych domach przyjęło się, podobnie, jak w Polsce, wyczekiwanie na pierwszą gwiazdkę. Świąteczna kolacja to po portugalsku consoada i bez wątpienia jest to najważniejszy posiłek całych świąt Bożego Narodzenia w Portugalii.

O tym, co pojawia się na wigilijnym stole w Portugalii można przeczytać akapit niżej, jednak teraz zostanie opisane, czym się różni kolacja wigilijna w Portugalii od kolacji wigilijnej w Polsce. W Portugalii nie znajdziemy przy odświętnie nakrytym stole pustego miejsca dla nieznajomego, po prostu nie ma tutaj takiej tradycji. Podobnie Portugalczycy nie znają zwyczaju dzielenia się opłatkiem wigilijnym, siana pod obrusem lub łuski karpia w portfelu na szczęście. Na próżno również szukać 12 symbolicznych potraw i zwyczaju, że każdej z nich trzeba spróbować. Portugalska wigilia też jednak jest silnie związana z tradycjami chrześcijańskimi oraz narodowymi, które przejawią się w tym kraju przede wszystkim w postaci dań wigilijnych oraz zwyczaju wspólnego biesiadowania przy świątecznym stole w gronie najbliższych i rodziny do późnych godzin nocnych.

Portugalskie dania wigilijne i bożonarodzeniowe

Mimo, że Portugalczycy jedzą dorsza, czyli bacalhau,  przez cały rok, to również i dorsz jest potrawą, która obowiązkowo musi się pojawić na wigilijnym stole w Portugalii. W Wigiliję na stole króluje tzw. dorsz wigilijny, czyli bacalhau de consoada, który jest przyrządzany według specjalnej receptury. Jest on podawany z gotowanymi, czasami pieczonymi ziemniakami oraz liściami kapusty galicyjskiej (couve galega), a to wszystko jest polewane oliwą, octem winnym oraz doprawiane dużą ilością posiekanego czosnku. Jest to potrawa prosta, ale wbrew pozorom bardzo smaczna i sycąca. Często jeszcze przed tym jest podawna ośmiornica, jako przystawka, bardzo często w formie sałatki.

Po daniu głównym w postaci dorsza czas na deser. Jest to prawdziwy raj dla smakoszy słodkości, jak zresztą generalnie cała Portugalii. Na stole wigilijnym znajdziemy różnego rodzaju desery – na przykład grzanki smażone z cukrem i cynamonem (rabanadas), pudding ryżowy posypany cynamonem (arroz doce) lub pączki o posmaku pomarańczy (filhoses). Do tego najczęściej pije się grzane wino z miodem i cynamonem. W niektórych portugalskich domach już w Wigilię, w innym dopiero w 25 grudnia na stole bezapelacyjnie rządzi słynne Bolo Rei, czyli ciasto królewski – typowy, świąteczny, portugalski wypiek. Jest to drożdżowy wypiek w kształcie okręgu, bogato zdobiony kandyzowanymi owocami i orzechami. Z jego powstaniem wiąże się ciekawa legenda, która opowiada, tłumacząc pochodzenie nazwy ciasta, w ten sposób, że trzej królowi, którzy wędrowali za gwiazdą betlejemską do Betlejem, mieli się spierać, o to, kto z nich powinien ,jako pierwszy wręczyć podarunek nowonarodzonemu Dzieciątku. Rozwiązanie znaleźć miał napotkany w drodze piekarz, który przygotował ciasto z ukrytym wewnątrz ziarnem bobu. W czyim kawałku miało się ono znaleźć, ten będzie pierwszym, który się podaruje swój prezent Jezusowi. Dawniej w środku ciasta można było znaleźć mały przedmio, co miało oznaczać szczęście w Nowym Roku, a gdy ktoś znalazł nasiono bobu, ten musiał kupić ciasto w przyszłym roku. Tradycja ta jednak, ze względów bezpieczeństwa, nie jest już praktykowana.

To jednak nie wszystko, co ma do zaoferowania portugalska kuchnia bożonarodzeniowa. Kolejnego dnia, tj. 25 grudnia, tradycją jest, że ten dzień spędza się na spotkaniach w gronie rodziny i przyjaciół, których zaprasza się na uroczysty obiad, podczas którego podawane jest danie o nazwie „stare ubrania”, czyli po portugalsku roupa velha. Składa się ono z resztek pozostałych po wigilijnym dorszu, gotowanych ziemniaków i kapusty galicyjskiej, a wszystko to jeszcze raz podgrzane z oliwą i czosnkiem. Dodatkowo na stole gości nadziewany indyk lub kurczak, a czasami jagnięcina. Po obiedzie oczywiście czas na deser z całą mnogością ciast, ciasteczek, musów oraz suszonych owoców.

Pasterka po portugalsku

Pasterka w Portugalii nazwa się „mszą koguta” – Missa do Galo, a jej nazwa związana jest z legendą, która mówi, że jeden jedyny raz kogut zapiał dokładnie o północy, a było to w noc przyjścia na świat Jezusa. Jest to związane również z przesądem, że to właśnie pianie koguta oznajmia koniec nocy, a początek dnia, czyli dzień Bożego Narodzenia.

Dawanie prezentów w Portugalii

Prezenty dzieci znajdują pod choinką lub w skarpetach zawieszonych nad kominiem po przyjściu z pasterki lub kolejnego dnia. Daje się najczęściej drobne upominki, bez patosu i przesady, aczkolwiek ta tradycja powoli się już zmienia w portugalskich domach. Czasami też można spotkać się ze zwyczajem, że 24 grudnia należy zostawić swój but pod choinką, by kolejnego poranka znaleźć w nim prezent. Prezenty przynosi w Portugalii Święty Mikołaj, czyli Pai Natal, któremu pomaga Dzieciątko Jezus.

A na zakończenie tego postu portal InfoLizbona.pl – praktyczny przewodnik po Lizbonie i Portugalii życzy wszystkim Czytelnikom zdrowych, radosnych i spokojnych świąt Bożego Narodzenia oraz wszystkiego dobrego! A pod choinką znalezienia biletu do spełnienia wszystkich swoich marzeń (mamy nadzieję, że część z nich będzie związana z Portugalią!). Dziękujemy Wam, że jesteście z nami, że nas czytacie, komentujecie i wspólnie za każdym razem zakochujemy się w Portugalii! Wesołych świąt Drodzy, czyli po portugalsku Feliz Natal lub Boas Festas!

Artykuł Boże Narodzenie w Portugalii – tradycje, zwyczaje, kuchnia, czyli jak wyglądają święta po portugalsku? [Zdjęcia + Wideo] pochodzi z serwisu InfoLizbona.pl.